bericht uit Brazilië

maart 2009

Beste vrienden,

20 jaar REMER, en zoals ik in de vorige brief schreef, wat is er een hoop veranderd! Dankzij de Stichting Help mij Leven was het mogelijk om een professionaliseringstraject binnen REMER op te zetten. Consultant Frans van Kranen had na onderzoek een rapport gemaakt en op 27, 28 en 29 mei vond een strategische bijeenkomst plaats met deelname van 34 medewerkers uit Rio en Minas Gerais, van het bestuur tot aan de kokkin.

team van REMER Iedereen had het rapport bestudeerd en al weken keek men er naar uit. De dagen werden georganiseerd door Lucia van de Stichting CICLO. Wij hadden een prachtig gebouw gehuurd van de Luteraanse kerk in de bergen van Petropolis zodat wij de rust hadden om over alles goed na te denken. Ik wil het nog niet zo zeer over de resultaten hebben maar er is een algemeen werkplan en specifieke deelprojecten opgezet, na uitgebreide discussie over de negatieve en positieve punten van REMER.

Héél positief vond ik dat iedereen voor de eerste keer samen was om SAMEN REMER onder de loep te nemen, al was dat natuurlijk niet altijd even gemakkelijk voor mij. Het waren zware dagen voor iedereen, ik vond het wel grappig dat sommige kinderwerkers zeiden "gelukkig werk ik maandag weer met de kinderen, dat constant vergaderen is toch zwaarder dan wij dachten". Verder viel mij op dat wij direct meer aan interne en externe communicatie moeten doen, de dinsdag daarop kwam het bestuur van REMER bijeen om direct al maatregelingen hierover te nemen. Begin september is er een tweede bijeenkomst in Pequeri voor het vervolg en om een meerjarenplan op te zetten. Wij mogen niet onze identiteit verliezen, maar alles wat betekent dat we aan kwaliteit winnen, daarvoor willen wij gaan!

Sparta - Rio de Janeiro
Wanneer komt er vrede in de Morro da Providência? In één van de vijf buurten van de krottenwijk, namelijk Pedra Lisa waar het extreem gevaarlijk was, is nu een geblindeerde politiepost neergezet aan het einde van de lange ingang. Daar zitten nu constant politieagenten, een twintigtal dealers hebben de post aangevallen en gemerkt dat de kogels daadwerkelijk niet binnen kwamen, aan hun kant viel wel een dode en verschillende gewonden. De drugshandel is nu echt weg in Pedra Lisa, dat geeft veel rust, tegelijkertijd durft niemand de agenten te groeten of een glas water te geven want dat kan een straf opleveren van de drugsjongens die in de rest van de krottenwijk wel doorgaan met verkoop.

Aan de andere kant van de favela, waar de meeste kinderen wonen die avonds bij Sparta komen voetballen, is het nu juist veel gevaarlijker geworden. Bijna dagelijks valt de politie tussen 17:00 en 18:00 uur daar binnen. Dit is juist een tijd dat de meeste kinderen van school komen. Er vallen slachoffers en er heerst angst. Juist omdat het het drukstbevolkte gedeelte van de wijk is, zien wij verschillende jongeren van Sparta zich aansluiten bij de bende. Toen ik laatst met iemand van het bestuur van REMER naar het huis van de president van Sparta ging, werden wij aangehouden door een tiental zwaargewapende bandieten, ineens zag ik Fernando, een magere 17-jarige knul die al vanaf zijn tiende bij Sparta voetbalde, met een automatisch pistool in zijn hand. Verdrietig keek ik hem aan, naar de grond kijkend zei hij mij gedag. Van de week hoorde ik van de onderwijzeres in Pedra Lisa dat hij kort daarna door een politieagent is vermoord. Er staat al weer een rij Fernando's klaar om zijn plaats in te nemen. Wanneer houdt het op??

Sparta team Op dit moment spelen drie verschillende teams van Sparta een zaalvoetbaltoernooi, dat is georganiseerd door de voetbalbond van Rio. Iedereen is zo enthousiast en alle elftallen hebben zich gekwalificeerd voor de tweede ronde. Normaal gesproken komen de ouders van de kinderen bijna nooit kijken, maar bij de eerste thuiswedstrijd was het zo ontzettend druk dat het publiek vele malen het veld betrad door te weinig ruimte, van schrik verloren twee van de drie teams. Nu spelen wij de thuiswedstrijden op neutraal terrein.


Het schooltje met de huiswerklessen is ook weer begonnen. Afgelopen jaar begon het schooltje van Sparta met 127 kinderen en eindigde met 110 kinderen. Een geweldig resultaat is dat 102 kinderen zijn over gegaan naar de volgende klas en maar 8 zijn blijven zitten. Een aantal jaar geleden lag het aantal zittenblijvers op 65%. Scholing geeft kans de kinderen uit de bendes te houden. Door gebrek aan ruimte is jammer genoeg de al lang geplande en broodnodige computercursus nog steeds niet gestart. Op dit moment wordt gebouwd aan een tweede verdieping zodat dadelijk Sparta de cursus kan beginnen. Iedereen heeft er veel zin in!

REMER-Rio
schooltje in Pedra Lisa Naar aanleiding van het succes van het schooltje in Pedra Lisa, zijn wij in maart begonnen met bijlessen voor kinderen met leerproblemen in samenwerking met de metodistenkerk in Jacarézinho (op één na grootste krottenwijk van Rio). Het schooltje ligt op de tweede verdieping van de kerk: daar zijn enkele zaaltjes die in het weekend worden gebruikt als zondagsschool. De kerk komt met de ruimte, schoolmateriaal, drinken en eten. REMER betaalt de salarissen van de twee leraressen en een pedagoge. Maximaal is er ruimte voor 80 kinderen, deze klassen zaten natuurlijk vrij snel vol. In de ochtend zijn er twee groepen van 20 kinderen tot en met 14 jaar en `s middags zijn er weer twee andere groepen. Het is ongelofelijk hoe jong de moeders zijn van deze kinderen. Een meisje van 21 jaar met een kind van 6 of 7 is echt geen buitenbeentje.

Straatwerk
Het straatwerk wordt momenteel steeds moeilijker omdat 90% van de straatkinderen inmiddels verslaafd is aan de crack. Deze harddrugs zorgen ervoor dat de kinderen een levensduur van een jaar hebben. Het is echt ongelofelijk hoe hard dat is gegaan, als een epidemie is de crack nu door de hele stad geslopen terwijl het vorig jaar nog nauwelijks ergens te zien was. Doordat de verslaving aan crack veel sterker is dan welk ander product dan ook in de afgelopen 20 jaar (lijm, terpentine etc.), wordt het steeds moeilijker om de kinderen voorgoed van de straat te halen. De kinderen en jongeren stelen en bedelen erop los om het goedkope spul te kopen. Jongens knappen vaak allerlei levensgevaarlijke klusjes op voor de drugsbendes en meisjes verkopen hun lichaam voor 3 euro. Het is dus niet vreemd dat de meeste meisjes met het HIV virus besmet zijn. Kinderen die sterven door een overdosis worden door de drugsdealers begraven of verbrand, zij willen niet de aandacht van pers of politie!

De straatwerkers Nando en Cassia gaan twee dagen in de week naar de krottenwijk Manguinhos waar veel aan crack verslaafde kinderen leven. Zij delen daar brood uit en nodigen de kinderen uit om mee te gaan naar Huize Betânia. Deze week kondigde de burgemeester een "zeer slim en lang doordacht" plan aan dat geen enkele organisatie en kerk eten meer mocht uitdelen aan kinderen op straat, omdat zij dan op die manier sneller de opvanghuizen van de Gemeente zouden opzoeken. Hij kreeg natuurlijk zoveel kritiek over zich heen dat na twee dagen de maatregel gelukkig werd teruggedraaid.

straatkinderen Het straatteam is aangevuld met een maatschappelijk werkster voor een nog meer professionele aanpak. Vroeger was alles veel eenvoudiger, het kind dat van de straat wilde kon naar Betânia of naar Huize Nieuwe Hoop, en binnen 24 uur moesten wij de kinderbescherming inlichten. Tegenwoordig moet overal justitie en kinderbescherming bijgehaald worden voor je een kind ergens kunt plaatsen, en dat maakt het zo veel ingewikkelder. Ten eerste vertrouwt 95% van de kinderen niet op justitie en hoe vaak is het niet gebeurd dat een kind, als het dan toch meegaat, vijf uur op een bankje moest zitten om te wachten op eventuele actie van de kinderbescherming! Tja, dan moet je niet gek opkijken dat zo'n kind op een gegeven moment wegloopt. Daarom is het aantrekken van een extra maatschappelijk werkster belangrijk, zij kan de begeleiding naar de instanties op zich nemen. De andere drie dagen gaat het straatteam naar het busstation en het park São Cristovão. Van de 389 verschillende kinderen die we daar ontmoetten hebben wij voor 11 kinderen weer een onderdak gevonden.

Huize Betânia
Afgelopen jaar hebben 144 kinderen (waarvan 29 meisjes) dit huis bezocht. Voor 19 van hen heeft REMER onderdak kunnen regelen. Tegenwoordig wordt het huis op een iets andere manier gebruikt. Van alle kinderen die het huis bezoeken wordt een vaste groep van 10 kinderen gemaakt die echt hebben aangegeven de straat de rug toe te willen keren. Voor deze groep is op woensdag en vrijdag het huis, er zijn dan verschillenden activiteiten waaronder een professionele kookcursus en training. Zij krijgen na een tweetal maanden stage op verschillende plekken. Op de andere dagen is het huis open voor alle straatkinderen, meestal `s ochtends voor de kinderen van Manguinhos en `s middags voor de kinderen van het busstation en São Cristovão. Geweld en bedreigingen zijn in dit huis niet vreemd omdat het verlangen naar crack groot is. Behalve Paul en Nubia als groepsleiders is er een maatschappelijk werkster aangetrokken voor exlusief familiebezoek en een therapeut/drugsverslaving die met de kinderen praat en bekijkt welke aanpak en doorverwijzing/behandeling het beste is.

Sebastião is 15 jaar, toen hij nog klein was is zijn vader als bendelid vermoord, zijn moeder moest voor zes kleintjes zorgen en hun huisje in een krottenwijk ver buiten de stad was eigenlijk veel te klein. Hij deed het altijd verkeerd, kreeg slaag van zijn moeder en begon te stelen om meer geld te verdienen. Dit gebeurde in een buurt waar doodseskaders waren die straffen uitdeeelden aan dieven, dus vluchtte Sebastião op zijn elfde naar het centrum. In de afgelopen vier jaar heeft hij van alles meegemaakt: "Op een avond sliepen wij met z'n vieren onder een viaduct, er kwamen vier mannen die het vuur openden, twee vriendjes werden gedood en in de kofferbak gegooid, een andere vriend werd meegenomen, gelukkig kon ik wegvluchten. Ik bleef maar rennen en rennen". Sebastião heeft verschillende keren in de jeugdgevangenis vastgezeten wegens diefstal en geweld. Tijdens ons 20-jarig feest in het park gaf hij aan dat hij nu echt voorgoed onderdak wilde hebben. Eerst kwam hij regelmatig elke dag naar Betãnia omdat de crackverslaving hem steeds weer terugriep naar het busstation, daarna kwam hij in de vaste groep en nu woont hij zelfs in Huize Nieuwe Hoop. Het gaat goed met hem, al zijn er natuurlijk terugvallen en kan hij erg agressief worden. Hij gaat twee maal in de week naar een ziekenhuis waar hij behandeld wordt en medicijnen krijgt. Hij wil in de toekomst groepsleider worden om andere kinderen van de straat te halen, hij houdt van bijbel lezen en mag graag bidden. Hij zegt "het leven is een puinhoop en oneerlijk voor velen, maar je moet zelf het beste er van maken". Hij hoopt ooit met een Hollands blondine te trouwen, maar zij moet wel in Brazilië willen wonen!"

Huize Nieuwe Hoop
In 2008 hebben 22 jongens in dit huis gewoond, waarvan elf direct van de straat kwamen, zes geplaatst door de kinderrechter en vijf omdat zij hun wijk moesten ontvluchten anders zouden zij worden vermoord. Van deze 22 zijn er vijf dat jaar weggelopen en voor acht kinderen hebbben wij een andere plaats gevonden. Ons huis biedt plaats aan maximaal 10 kinderen tegelijkertijd.

De laatste jongeren die naar dit huis kwamen hebben allemaal een crackverleden en de jongens die binnenkort hier zullen komen zijn ook crackverslaafden. Het huis ligt op 300 meter afstand van een krottenwijk waar crack wordt verhandeld, dat is niet erg gunstig natuurlijk. Wij onderzoeken nu de mogelijkheden om speciaal voor deze verslaafde crackkinderen op een meer afgelegen plaats een kliniek te beginnen. In heel Rio is maar één kliniek van de Gemeente waar plaats is voor 16 kinderen en er maar zes zitten, de kinderen durven of willen daar niet heen. Wij zitten met de handen in het haar want wij weten niet waar wij hen kunnen plaatsen. We hebben nog even gedacht aan de Sítio Shalom maar tijdens de strategische bijeenkomst werd het wel duidelijk dat het om een plek moest gaan in Rio. Nu hebben wij verleden week een prachtige plek bezocht waarbij eigenlijk alles al klaar is, de kosten van aankoop en kleine verbouwing liggen wel tegen de euro 180.000, poefff! Gelukkig hebben wij nu in Rio een aantal goede contacten waarbij wij dat willen aanvragen. Ik schrijf het natuurlijk wel allemaal gemakkelijk, maar voor een eventueel ja-woord gaan wij natuurlijk alles eerst goed uitpluizen en moeten we zeker weten dat het zin heeft voor REMER om hier aan te beginnen.

REMER-Minas

Sítio Shalom
kinderen op Sítio Shalom Afgelopen jaar hebben hier 53 kinderen gewoond, 31 meisjes en 22 jongens. Allen zijn hier door de kinderechter geplaatst, 38 door risicosituaties, elf sexueel misbruikt, één moeder met psychische problemen, en drie door mishandeling. In datzelfde jaar zijn zes kinderen teruggegaan naar een familielid, twee naar een pleeggezin en drie naar het studentenhuis in Juiz de Fora. Van deze kinderen zaten drie kinderen op de kleuterschool, 47 van de eerste tot vijfde klas lagere school en drie van de vijfde tot laatste klas lagere school. In Brazilië begint de lagere school pas op je zevende jaar.

Trouwens deze week is historie geschreven in Pequeri: wij zijn één van de eerste gemeenten die de leerplicht instellen voor de gehele dag. In Brazilië gaan de kinderen normaal maar een halve dag naar school. Dat was natuurlijk wel een verandering. Gelukkig hoor ik tot nu toe (ach nog maar 4 dagen) alleen maar goede berichten van de kinderen, en ja de groepsleidsters zijn natuurlijk sowieso blij. Het huiswerk wordt op school gedaan zodat dat niet meer thuis hoeft.

Begin dit jaar kregen wij een nieuwe vrijwilligster, Jacolien. Zij is vreselijk enthousiast en altijd bereid om te helpen. Zij werkt in de ochtenduren graag in de tuin en `s middags helpt zij als chauffeur. Zij moest in het begin best wel wennen aan de Braziliaanse cultuur van "het komt allemaal wel goed, niets te snel". Pas zei zij "In 4 maanden heb ik hier meer moeten wachten dan in 4 jaar in Nederland, maar ja altijd een goed boek in het volkswagenbusje". Dankzij hulp van haar zijn wij momenteel bezig het sportterrein weer in zijn geheel op te knappen, weer een prachtige cementvloer, de vorige was alweer 15 jaar oud en wordt voor alles gebruikt, fietsen, rolschaatsen, enz..

kinderen in nieuwe Volkswagen Wat betreft autorijden, wij hebben van een groot bedrijf in Juiz de Fora een prachtige nieuwe VW gehad, en die hadden wij best nodig, want één auto op de boerderij was veels te weinig. Als het busje naar Juiz de Fora of Bicas moest dan was er niets op de boerderij en veel kinderen moeten voor cursus (ballet, huiswerkbegeleiding en computer) naar Pequeri, en als er een ongeval was?

Sinds maart hebben wij een nieuwe coordinatrice, namelijk Guta die uit midden-Brazilië komt en ervaring heeft opgedaan bij verschillende organisaties. Zij houdt van aanpakken en is zeer professioneel wat organiseren betreft.

Wij zijn lid van het blad "Mãos dadas" (handen samen) waarvan meer dan 30 christelijke organisaties die met kinderen werken deel uitmaken. We delen onderling veel informatie uit en vier maal per jaar komt er een blad uit speciaal voor de werkers die direct met de kinderen werken. In juni werd er door deze organisatie een bidstond afgeroepen voor kinderen over de gehele wereld in risicosituaties. Vorig jaar deden er meer dan 70.000 mensen aan mee. Net zoals vorige jaren deed de Sítio ook mee, de dagen waren 5, 6 en 7 juni. Vrijdagavond heb ik eerst alles in de eetzaal uitgelegd en daarna zijn wij met meer dan 50 kinderen naar de berg Shalom gegaan om te zingen en te bidden, zaterdagavond was er een kampvuur en zondagavond een kerkdienst. Zatermiddag mochten de kinderen een brief maken met een gebed daarop. Van Michel (12 jaar, slikt medicijnen omdat hij aan crack verslaafd was) kreeg ik als enige niet alleen een brief maar een brief in een enveloppe met daarop:
"Aan God.
Ik wil dat U die kinderen in Afrika helpt om genoeg te eten.
Ik wil dat er vrede is in Irak en de Islam.
Ik val dat U Brazilië verandert, dat er geen corruptie meer is.
Laat het niet toe dat mannen kinderen sexcueel misbruiken.
Zegen de Sítio Shalom"


Op dit moment wonen er 49 kinderen op de boerderij. De laatste twee nieuwkomers werden door de politie om half drie `s nachts gebracht uit een kleine stad bij Juiz de Fora. De twee jongetjes zijn 9 maanden en 3 jaar, ondervoed en smerig zijn zij aangetroffen bij een vrouw met psychische problemen. Zij zegt dat de moeder die verslaafd is aan drugs, hen bij haar heeft achtergelaten. Deze moeder is tot nu toe onvindbaar, van een vader weet niemand iets, er is geen geboorteregister, niets! Zij wonen nu in huis 3 en vooral de jongste is de speelbal van elk meisje op de boerderij. Het zijn echt de kleine broertjes van elk ander kind op de Sítio.

Casa de Estudantes (studiehuis)
Afgelopen jaar hebben hier 12 jongeren gewoond: 7 meisjes en 5 jongens. Momenteel wonen er 14 jongeren. Van deze groep krijgen acht gratis een beurs op het Granbery Instituut. Twee van hen hebben het niet gered. De overgang naar het Granbery Instituut is toch erg moeilijk vanwege het grote niveauverschil tussen de openbare dorpsschool in Pequeri en het private instituut in de grote stad Juiz de Fora (meer dan 500.000 inwoners). Wie met gemak negens haalt in Pequeri, scoort met moeite zesjes op Granbery. Dit jaar proberen wij meerdere ondersteunende cursussen voor de jongeren te zoeken om de studie beter bij te kunnen benen.

Hoe blijven zij toch met hun hart op de Sítio! Ieder lang weekend of vakantie willen zij daarheen, dat is toch hun thuis! In het weekend zijn zij nauw betrokken bij de baptistenkerk in hun wijk, twee van hen zijn verleden maand gedoopt. Afgelopen zaterdag was er een feest in het studentenhuis waarbij 26 andere jongeren aanwezig waren, christelijke rap is erg in. Laatst kwam ik Marquinho tegen in het huis, vroeger toen hij op 14-jarige leeftijd naar de Sítio kwam hebben wij nogal wat te stellen met hem gehad, ik zal nooit vergeten dat hij echt bijna iemand vermoordde op het terrein, daarna heeft hij een tijd in het studentenhuis gewoond. Nu woont hij bij zijn tante, zit op de middelbare school, werkt in één van de grootste schoenenzaken van Juiz de Fora (wie hem kent, zie je het voor je!!!) en heeft dikke verkering. Prachtig hé!!

Ik eindig deze brief door jullie ontzettend voor alles te danken, voor alle steun in welke vorm dan ook, ik hoop echt dat jullie hiermee doorgaan, verder wens ik jullie natuurlijk Gods Zegen toe!!

Met zeer vriendelijke groet,
Oetsia, Moises, Janine en Robert