bericht uit Brazilië

september 2009

Dit is één artikel uit de nieuwsbrief van Stichting 'Help mij leven'. De complete nieuwsbrief leest u hier.

Beste vrienden,

Wat is gezondheid toch belangrijk om je werk goed te kunnen doen! Op een feest in Pequeri twee weken geleden was één van de speeltuigen een houten brug van 15 meter zonder zijkanten om je aan vast te pakken. Hoe verder je komt, hoe meer je gaat slingeren, alles draait om een goed evenwicht. Na een meter of drie viel ik ervan af. Ik kwam op mijn knie terecht die meteen naar de andere kant omboog. Heel het dorp eromheen natuurlijk en ik maar wachten op de ambulance. Terwijl ik daar lag, hoorde ik een jochie zeggen: "Kijk die ouwe vent nou, wat deed die nou op de brug!" Die zin was natuurlijk ook niet echt opbeurend op dat moment! Enfin: twee kapotte kniebanden, zeven weken met het been recht, op krukken en veel afhankelijk zijn van anderen. Dat is wel het allerergst. Dus ik schrijf deze brief voor het eerst vanuit mijn huis! Ergens in de bijbel staat een mooie zin: `Lafaards sterven in het leven vele malen, maar een moedig iemand sterft maar eenmaal.'. In mijn geval was ik gewoon eigenwijs, want twee dagen daarvoor was ik er ook vanaf gevallen en hield ik er aan mijn hele zijkant schaafwonden aan over. Aan de andere kant, als je met kinderen werkt en even niet op kantoor zit, doe je graag mee, ook al word je een jaartje ouder!

Hoe gaat het met het werk in Brazilië?

Sparta - Rio de Janeiro
In de laatste brief schreef ik over de drie leeftijdsklassen die aan het belangrijke zaalvoetbaltoernooi in Rio meededen. Nu klinkt het uit mijn mond verdacht als ik meld dat ik de spelers van andere clubs altijd zo streberig vond. Bij ons ging het om het sociaal werk en niet zozeer om het opleiden van jongeren voor professionele clubs. Maar na dit toernooi zijn wij toch een beetje anders gaan denken. De leeftijdsgroep van 14-16 jaar strandde in de halve finale, de jongens tussen de 12 en 14 speelden de finale, die zij verloren, de volwassenen speelden ook de finale en zij wonnen die! De finales waren één groot feest, bussen vol met jongeren van de club, vlaggen en veel muziek natuurlijk. Iedereen is zo trots op de club! Het aantal leden blijft stijgen en het is ontzettend leuk dat er ook steeds meer ouders naar de club komen.

kind Het succes heeft ook zijn schaduwkanten. Wij hadden van een groep mensen uit Gouda Ajax-shirts gekregen. Op een avond werden deze gestolen. De dader heeft de shirts verkocht, maar was zo stom om er één voor zichzelf te houden. Inmiddels weten jullie dat op diefstal in de favela's zware straf staat. De drugsdealers hebben zijn armen gebroken en hij mag nooit meer terugkeren in de wijk. Hier kunnen wij jammer genoeg niets aan doen, dat zijn de regels in de wijken waar de drugsdealers de dienst uitmaken.

Eén van mijn dromen was dat Morro da Providência ooit bevrijd zou worden van de drugsbende. Er zijn verschillende pogingen geweest, maar het is nooit gelukt. De staat Rio heeft dit jaar de georganiseerde misdaad uit een zestal favela's verwijderd door gespecialiseerde, niet corrupte politieagenten neer te zetten samen met sociaal werk. Vanaf oktober willen zij dit uitbreiden met nog 12 favela's, waaronder Morro da Providência. Ik weet dat er dan nog meer dan 910 favela's op het lijstje staan, maar het is een belangrijk begin dat hoop geeft, en tienduizenden mensen zijn er vreselijk mee geholpen!

REMER-Rio

Straatwerk
gezin Rodrigo heeft tot zijn elfde jaar met zijn zus op straat geleefd. Het straatteam heeft hem daar weggehaald, en hij wilde via het doorloophuis naar de boerderij in Pequeri. De kinderbescherming heeft dit altijd kunnen verhinderen, omdat hij een moeder heeft die voor hem kan zorgen. Deze vrouw woont met nog vijf andere kinderen in een klein huisje zonder water in de gewelddadige favela Manguinhos. Wij hebben altijd gewaarschuwd dat hij zich eens aan zou kunnen sluiten bij het grootste drugspunt op 200 meter afstand. Helemaal omdat Rodrigo's hersens, door het jaren lijm snuiven, waren aangetast en hij daardoor leerproblemen had op school. De kinderraad vertoonde zich nooit, maar Nando bleef Rodrigo en zijn zus volgen. Zes maanden geleden gebeurde het toch: Rodrigo deed zijn intrede bij de drugsbende. Onze angst was dat hij snel vermoord zou worden, omdat hij niet helemaal helder was. Dit merkte de drugsbende ook, daardoor knapte hij allerlei klusjes op, zoals eten en drank kopen voor de soldaten.

Op een dag moest hij een belangrijke boodschap overbrengen, maar dat papiertje was hij verloren, omdat hij tussendoor even ging voetballen. Hij werd helemaal in elkaar geslagen en lag daardoor een maand op zijn bed. Verder mocht hij niet meer bij de bende werken, wat natuurlijk een goede zaak was! Om Rodrigo's familie te helpen, heeft de Goudagroep van dit jaar geholpen met de totale verbouwing van hun huis. Eindelijk zouden zij een vloer krijgen, ramen en vooral een nieuw dak, zodat als het regent het water niet meer in huis komt. De laatste keer dat ik in Manguinhos was om de bouw te zien, zat Rodrigo met vier vriendjes vlakbij hun huis op een bruggetje. Hij kwam meteen naar beneden, omhelsde mij en nam mij mee naar het huisje, waar hij triomfantelijk alles liet zien: "Mooi hé, oom!?" Hij was inmiddels 14 jaar.

Twee dagen later zat ik achter mijn bureau, toen belde de moeder. Rodrigo was dood aangetroffen met zijn vier vriendjes (allen tussen de 13 en 17 jaar). Zij waren naar een verre wijk gegaan om te zwemmen. Twee van hen hebben toen iets gestolen. De militie (ex-politieagenten) die daar de dienst uitmaakt, heeft de jongens opgepakt, gemarteld en vermoord. Ik was gek op die knul, ben ingestort, heb zo gehuild en met mezelf gevochten: `Waarom hebben wij hem niet gewoon op de Sítio geplaatst? Hadden wij toch meer voor hem kunnen doen, wat als...?' Een feit is dat wij hem de volgende dag hebben begraven op één van de armoedigste plekken die je je maar voor kunt stellen. Naast de kist liep de moeder en daarachter Erivan, de groepsleider. Dat was het. Vijf jongeren vermoord en er heeft geen enkel woord over in de kranten gestaan. Wel het feit dat een Fransman in Copacabana bij een ongeval zijn oor verminkte! Ik heb de moeders samen gesproken, zij willen niet dat ik een onderzoek instel, zij zijn bang voor hun eigen leven. Volgende week wordt het huis ingehuldigd, het was allemaal begonnen om Rodrigo, maar hij zal er niet bij zijn...

Huize Betânia
Michel tijdens staatsconferentie Via het straatwerk komen de crackkinderen uit Manguinhos iedere maandag, woensdag en vrijdag met het volkswagenbusje naar ons huis. Dinsdag en donderdag is het huis open voor de jeugd van het busstation. In tegenstelling tot enkele maanden geleden is het huis de gehele dag geopend. Vanaf februari zijn 220 kinderen de deur gepasseerd. Een voorbeeld is Michel (15 jaar), hij is crackverslaafd en al geruime tijd bezoeker van Betânia. Eindelijk had hij de beslissing genomen om de straat te verlaten en naar huize Nieuwe Hoop te gaan, maar na een paar weken liep hij daar weer weg. Al snel had hij spijt en sloeg hij Betânia geen dag meer over. In juli vond hij zijn plek terug in huize Nieuwe Hoop, waar hij nog steeds woont. Op 19 augustus vond in de stad Rio de jaarlijkse conferentie over de rechten van het kind plaats. Daar spraken grote autoriteiten op dat gebied, maar er was nog een gastspreker, namelijk een jongen van 15 jaar die het crackprobleem uit eigen ervaring kent... inderdaad, Michel. En hij kan erg goed vertellen! Hij zei onder andere: `Jullie moeten niet denken dat de straatkinderen totaal niets meer willen, ook wij hebben dromen! Het verschil van aanpak is héél belangrijk, de gemeente pakt ons op om te helpen, maar REMER omarmt ons om te helpen.'

Na afloop kreeg hij een staand applaus. Hij is nu opgeroepen om in oktober als vertegenwoordiger van de jongeren op de staatsconferentie van Rio over zijn ervaringen te vertellen en hij maakt een grote kans om in 2010 op de landelijke conferentie te spreken. Dat is toch geweldig!!!

Het werk in het huis is sterk verbeterd door het aantrekken van twee specialisten op drugsgebied, namelijk Jóse Maria als psycholoog en Rose als maatschappelijk werkster. Ook heeft REMER steeds meer ingangen in de gemeentelijke instanties en stichtingen die over kinderwerk gaan. Met Jóse Maria en Rose hebben we er nu twee vechters bij.

Huize Nieuwe Hoop
Dit huis is sinds kort uitsluitend voor verslaafde kinderen bestemd, wat natuurlijk best veel moeilijkheden geeft. Twee weken geleden was er voor het eerst een kleine opstand, zoals je weleens in gevangenissen ziet. Drie jongens sloten één groepsleidster samen met de andere kinderen op in een kamer. Daarna begonnen zij aan een werkelijk grote slooptocht door het huis. De buren hadden de politie gewaarschuwd die in vier auto's aankwam. Uit angst dat zij vermoord zouden worden door de politie bedreigden de drie jongens de groepsleidster voor het raam met een mes. Tijdens deze spanning kwam het deskundig team uit Betânia in huize Nieuwe Hoop aan. Dit team was via de mobiele telefoon door de opgesloten groepsleidster opgeroepen. Het team kreeg de zaak rustig, de drie jongens werden door de politie meegenomen. Wij eisten wel dat het deskundig team van REMER hen mocht begeleiden. Nu hebben we besloten om niet tien, maar acht kinderen in huis te begeleiden.

Tijdens de tweede strategiesessie van REMER is besloten om daadwerkelijk een drugskliniek te beginnen in Rio. In maart 2010 moet het plan in zijn geheel op papier staan. De rest van het jaar gaan wij achter de financiën en professionele mensen om daar te werken aan, zodat deze kliniek in 2011 kan draaien.

REMER-Minas

Sítio Shalom
Wat de laatste jaren toch weer erger wordt, is de discriminatie van de kinderen van de Sítio. Eduardo uit het dorp is gewoon Eduardo, maar Vitor die bij ons woont, is Vitor `van de Sítio'. Als één van onze kinderen iemand op school slaat dan worden wij bij de kinderraad geroepen en volgen er allerlei ingewikkelde school- en oudervergaderingen. Twee maanden geleden werd een meisje in de klas betast door een jongen, waarna zij hem een tik verkocht. De jongen stond op en sloeg haar drie tanden uit de mond. Er werd niet gereageerd vanuit de school, maar dat deden wij wel op de maandag daarna. De directrice antwoordde nota bene: "Ach ja, maar het waren toch maar melktanden?!!" Wij reageren steeds op al die schoolproblemen, maar het geeft zoveel extra werk en neemt veel energie.

De afgelopen maanden zijn negen kinderen geadopteerd, in gastgezinnen opgenomen of teruggegaan naar familieleden. Dit is natuurlijk een geweldig resultaat. Het deskundig team legt steeds meer familiebezoeken af en onderhoudt regelmatig contacten met de kinderbescherming. Maar laatst werd ik erg nijdig. Een jongetje werd ineens opgehaald op last van een brief van de rechter. Hij moest zijn spullen pakken binnen een uur en zou dan naar zijn adoptieouders worden gebracht. Afscheid nemen van al zijn vriendjes die nog op school zaten was niet meer mogelijk. Wij hebben een brief naar alle rechters in de omgeving geschreven: als zij iemand ophalen, moeten zij ons dat 24 uur van tevoren melden, zodat het kind op een goede manier afscheid kan nemen van de boerderij.

kinderen op Sítio Shalom In juli kwam dit jaar een groep uit Gouda en omgeving om REMER drie weken te helpen. Nou, dat hebben zij inderdaad gedaan. Zij hebben de kleine keuken in het gastenverblijf uitgebouwd, zodat de mensen daar straks ook binnen kunnen eten. Verder hebben zij alle huisjes van buiten van een kleur voorzien, ja degenen die de Sítio kennen van toen alles nog wit was, zullen schrikken, want nu zijn de huisjes geel, oranje, blauw, enz. Op maar een paar mensen na is iedereen waanzinnig enthousiast! Verder deden zij spelletjes met de kinderen en nog veel meer. Ongelofelijk hoe zij zich iedere keer weer zo inzetten! Tijdens hun bezoek was er een feest om het 17-jarig bestaan van de boerderij te vieren. Er waren spelletjes voor de kleinsten, 's ochtends een volleybaltoernooi en `s middags een voetbaltoernooi voor de oudere kinderen op het sportveld. Zoals gewoonlijk was er veel muziek en kraampjes met allerlei lekkere hapjes. De gemeenten Pequeri en Bicas gaven ons ook een motie van goed werk (op papier), mooi meegenomen natuurlijk, maar ik zou dat liever in een groot geldbedrag zien.

Verder is het geweldig dat de school in Pequeri nu de hele dag open is. Dit is één van de weinige experimenten op dit gebied in de staat Minas. Wij zijn er erg blij mee. De kinderen die van buiten het dorp komen, krijgen tussen de middag gratis een warme maaltijd. Maar het is nu wel een beetje saai in onze eigen eetzaal!

kinderen op Sítio Shalom Eind juli hebben wij jammer genoeg afscheid moeten nemen van Jacoline uit Reeuwijk. Zij heeft zes maanden bij ons als vrijwilligster gewerkt. Zij was erg populair bij kinderen en medewerkers, omdat zij gemakkelijk contact maakte en altijd klaar stond voor iedereen. Gelukkig paste zij zich na een tijdje aan de Braziliaanse cultuur aan die toch anders is dan de Nederlandse. Half negen klaar staan met de auto wordt toch vaak negen uur. Ach, zei zij zo mooi, "ik neem nu gewoon een boek mee." Inmiddels hebben nieuwe vrijwilligers haar afgelost, namelijk Marieke en Rogier, twee enthousiaste jongelui die het goed doen. De kinderen hebben veel plezier met hen.

Laatst hadden wij van de burgemeester twee kraampjes gekregen op een driedaags Italiaans carnavalfeest. Het was daar ontzettend druk. In de eerste kraam verkochten wij t-shirts en armbanden, we deelden folders uit en probeerden mensen enthousiast te maken om ons financieel te steunen. In de andere kraam verkochten wij hapjes van de barbecue, frisdrank en... pannenkoeken.

Tijdens de tweede strategiesessie hebben wij veel nagedacht over de toekomst van de Sítio: zou een van de huizen misschien de kliniek kunnen worden voor de crackkinderen? Toch hebben wij besloten om voorlopig de eerste vijf jaar kinderen te ontvangen die seksueel, geestelijk en lichamelijk zijn misbruikt. Er is voor deze kinderen geen opvang in onze streek. Verder zullen wij vanaf 2011 kinderen uit Rio opnemen die vanuit de kliniek komen en geen terugweg hebben naar familie.

Casa de Estudantes (studiehuis)
Met de dertien jongeren die hier wonen gaat het goed, zij wisselen school en cursussen af. Savio, die uit Rio komt, werd net 15 jaar en het was prachtig te zien hoe zijn schoolgenoten met hem feest vierden. Hij werd door hen in de watten gelegd. Niet alleen in de klas gaat het goed met hem, hij is ook een goede voetballer, de school vraagt hem voor alle toernooien. Ik zie hem nog samen met Ronaldo bij de opening van huize Betânia enthousiast binnenkomen. Hij bleef niet lang en keerde weer terug naar de straat. Ronaldo overleed verleden jaar aan aids, Savio werd in augustus samen met drie anderen in een naburige kerk gedoopt! Trouwens dat is een heel rijke kerk en het viel mij op hoe enthousiast de mensen van deze kerk met onze jeugd omgingen. Zij zijn ook pas op kamp met hen geweest en ja hoor, twee meisjes hebben sinds een paar maanden trouw verkering. Ik ben uitgenodigd om binnenkort in die kerk over REMER te vertellen en daarna willen zij bekijken hoe zij ons nog meer zouden kunnen steunen. Toch blijft voor de jongeren de Sítio hun trouwe thuishaven, zij willen alle vakanties daar doorbrengen en balen als zij weer weg moeten, behalve de verliefde meisjes!!!

Nu is er natuurlijk nog veel meer te melden, want er gebeurt zoveel, maar ik laat het hierbij en besluit met jullie enorm te bedanken voor ALLES wat jullie voor de kinderen doen. Als je dat hier kon zien, het is zoveel! Wij vragen jullie door te gaan met al die belangrijke steun in welke vorm dan ook! Wij wensen jullie Gods Rijke Zegen toe.

Met de allerliefste groeten van Oetsia, Moises, Janine en Robert Smits
Oetsia, Moises, Janine en Robert