bericht uit Brazilië

juli 2010

Dit is één artikel uit de nieuwsbrief van Stichting 'Help mij leven'. De complete nieuwsbrief leest u hier.


Beste vrienden,

Kinderen in de bibliotheekEr zijn tijden geweest dat ik de hoop had verloren. Ik dacht dat ik nooit meer vrede zou zien. Op verschillende manieren hebben de staat en de gemeente Rio er alles aan gedaan om de drugsbendes de krottenwijken uit te jagen. In 1987 verhuisde ik naar de krottenwijk Morro da Providência, waar destijds een bloedige strijd werd uitgevochten door twee rivaliserende bendes. Soms was er hoop, bijvoorbeeld toen de politie een aantal maanden de wijk in bezit nam; een ander moment was het leger er. Maar steeds keerden de dealers terug om hun terreur uit te oefenen.

Een maand geleden is - zonder dat er één schot gelost werd - de Morro da Providência bezet door de vredespolitie (UPP). De drugsleiders hebben zich verplaatst naar andere wijken. Het is geweldig dat kinderen nu kunnen spelen en rennen door de nauwe straatjes zonder kans op een verdwaalde kogel; dat ouders niet meer bang hoeven te zijn dat hun zoon zich aan zal sluiten bij een bende; dat meisjes niet meer zwanger raken van een bendelid dat hen daarna weer snel verruilt voor een ander slachtoffer. Er is hoop en blijdschap, maar toch blijft ook de angst!! Hoe lang gaat dit duren?

De meeste mensen zijn bang dat de UPP blijft tot de Olympische Spelen in 2016, met het WK in 2014 er tussen in. In de wijk patrouilleren 280 politieagenten die net zijn opgeleid en die dus nog niet corrupt zijn. Op dit moment zijn 19 wijken bezet door de UPP, terwijl er in Rio 1020 krottenwijken zijn. Dit kost allemaal vreselijk veel geld. Providência ligt op een heuvel en heeft maar een paar in- en uitgangen. Moet je nagaan wat een grote wijk als Jacarézinho aan manschappen nodig zal hebben? Misschien wel 1000 agenten. Wat gebeurt er als een nieuwe gouverneur straks van dit plan afziet?

De oudere inwoners durven nog niet een echte band op te bouwen met de agenten, want zij worden in de gaten gehouden door inwoners die nog steeds banden onderhouden met misdadigers. Wat als die terugkeren? Mensen worden dan afgerekend op hun verhouding met de politie. Daarom is het zo ontzettend belangrijk dat er in de wet wordt vastgelegd dat de vredespolitie een bestaand korps is, net zoals de burgerpolitie en militaire politie en niet meer kan verdwijnen. In het huis aan de Rua da América werd ik ‘s nachts vaak wakker van de schietpartijen in de wijk, wat een rust om nu gewoon door te kunnen slapen!!

Bijlessen in Jacarézinho
Jacarézinho is één van de gewelddadigste wijken in Rio. Laatst was er ruime aandacht voor de honderden motoren met zwaarbewapende drugsdealers. Bijles Het effect is dat er steeds meer invallen zijn van de politie, dat er meer doden vallen en dat er vooral meer angst is! Jefferson (13 jaar) is één van de tientallen kinderen die op het schooltje in de metodistenkerk bijles krijgen. Toen hij 2 maanden geleden door een mevrouw naar het schooltje werd gebracht kon hij niet lezen en schrijven.

Jefferson heeft een zwakzinnige moeder. Zij heeft 12 kinderen gehad van wie er nog maar 4 in leven zijn. Hun onderkomen is zo klein dat Jefferson altijd op straat is. Een buurvrouw ontfermde zich over hem omdat de kans erg groot was dat hij voor de bendes zou gaan werken. Zij brengt hem nu elke dag van de ene kant van de wijk naar het schooltje aan de andere kant om hem te beschermen. Trouw wacht zij in de kerk totdat hij klaar is en met een glunderend gezicht laat hij zien wat hij nu weer heeft geleerd.

Prachtig dat deze vrouw, die zelf moet overleven van een minimumsalaris, deze jongen een kans geeft op een beter bestaan.Verleden jaar bestonden de klassen uit 20 kinderen. Dit is teruggebracht tot een aantal van 13, zodat de juffrouw meer persoonlijke aandacht kan geven aan de leerlingen die vaak een grote leerachterstand hebben.


REMER-Rio

Straatwerk
De straatkinderen verplaatsen zich steeds meer naar de krottenwijken en wel om twee redenen. De gemeente wil de straten schoon hebben en pakt de kinderen op om ze over te brengen naar huizen van de gemeente zelf. Het is een trieste zaak dat deze huizen zo slecht zijn dat de kinderen daar weglopen zodra de eerste kans zich voordoet. Ten tweede is er het crackprobleem. Deze drugs worden gebruikt in de krottenwijken zelf en omdat de werking erg kort is en nieuw gebruik nodig is, blijven zij in de wijk zelf.

Overwinning
Vera is 15 jaar. Zij is al jaren op straat. Eerst leefde zij op een plein waar zij terpentine snoof. Na een paar maanden ging zij naar Manguinhos om crack te gebruiken. Om aan geld te komen verpatste zij haar lichaam voor 4 euro per keer, zodat zij weer een aantal uur crack kon roken. Op een ochtend werd zij door de straatwerkers van REMER bijna wezenloos aangetroffen. Snel werd zij met het volkswagenbusje naar het ziekenhuis gebracht. Na een aantal dagen in het ziekenhuis moest zij erg huilen. Zij wilde graag weer terug naar haar moeder. Maar Vera was erg bang voor de reactie van haar moeder, omdat zij, nadat zij was weggelopen, nooit meer was teruggekeerd.

straatwerk De werkers hebben toen eerst zelf de moeder van Vera opgezocht. Toen zij hoorde dat haar dochter nog leefde, sprong zij een gat in de lucht, afwisselend huilend en lachend: “Vera leeft, Vera leeft!!” Vera’s moeder wilde direct mee naar het ziekenhuis. Wat een geweldig moment was het toen moeder zich ontfermde over haar doodgewaande dochter. Een week later stapte Vera met haar moeder in ons Volkswagenbusje om terug te keren naar huis. Plaatselijke instanties van de gemeente begeleiden dit gezin nu.Dit zijn kleine overwinningen in een wereld van drugs en geweld. Voor maar weinigen is een verhaal als dit weggelegd. Verguisd, opgejaagd als een vieze straathond proberen deze kinderen te overleven.

Een straatwerker vertelde mij dat hij in Manguinhos (waar tientallen crackkinderen leven) een jochie van 10 jaar in een vies T-shirt van het Braziliaanse elftal aantrof. Hij had net crack gerookt en was misschien een paar minuten een beetje gelukkig. Diezelfde middag zou Brazilië zijn eerste wedstrijd spelen; het hele land lag stil voor die wedstrijd. Families zoeken elkaar op om samen te juichen voor hun land. Iedereen, behalve een jongetje van 10 dat op zoek was naar zijn volgende shot, want zijn lichaam deed zo’n pijn.

Gelukkig hebben wij nu twee kombi’s (volkswagenbusjes) zodat we met het ene busje steeds familiebezoek kunnen doen, terwijl we met het andere busje de straatkinderen in verschillende wijken opzoeken. Als zij dat willen kunnen ze mee gaan naar het inloophuis Betânia.

Inloophuis Betânia
Verschillende kinderen komen iedere dag naar het huis om te eten, te douchen, eerste hulp te krijgen en aan activiteiten mee te doen. Ook zijn een maatschappelijk werker en een psycholoog aanwezig om met hen te praten over de toekomst! Velen keren in de middaguren terug naar de straat.
Sommigen nemen het aanbod aan om een nieuw leven te beginnen, zoals Luiz. Hij was met de dood bedreigd in twee favela’s waar zijn familie woont. Uit angst vluchtte hij naar een plein ver weg om zich te verschuilen tussen de andere straatkinderen. Ook daar bleek hij niet veilig te zijn, want op een avond - gelukkig was hij er toen even niet - werd hij ook daar gezocht. De andere kinderen zeiden tegen hem dat hij de volgende dag naar Betânia moest gaan. Diezelfde dag nog nam hij via ons zijn intrek bij PPCAM, een programma voor kinderen die met de dood bedreigd worden. Hij wordt daar beschermd en krijgt nieuwe documenten inclusief een andere naam.

Een kleine ramp voor Betânia was dat wij na hevige regenval een probleem kregen met de riolering. Wij konden de toiletten niet meer gebruiken. Verschillende bedrijven probeerden het probleem te verhelpen, maar niets lukte. Na 3 weken moesten wij de vloer open maken om het oude riool te sluiten en een nieuw riool te bouwen. Daarna kwam de gemeente om de nieuwe riolering aan te sluiten op het riool van de gemeente. Dit heeft voor veel ellende gezorgd, omdat de kinderen de weg naar ons huis inmiddels kenden, maar niet de WC of douche mochten gebruiken. Wel kregen zij een maaltijd. De buurt vond al die plassende jongeren in hun straat maar niets. Enfin, het probleem is nu weer opgelost!

Positief
Eindelijk, maar dan ook eindelijk, heeft de gemeente onze aanvraag voor maandelijks eten positief beantwoord. Nu nog afwachten wanneer dit eindelijk van start zal gaan. Deze strijd heeft bijna 3 jaar geduurd!! Verder positief nieuws is dat REMER op een vergadering van het Openbaar Ministerie voorgedragen is door de plaatselijke Officier van Justitie, als voorbeeldproject waarin straatkinderen daadwerkelijk een nieuwe kans krijgen. Een dikke pluim voor onze werkers in Rio die ondanks zoveel tegenslagen vechten om levens te redden. Gelukkig zijn er vanaf nu meer cursussen die onze werkers gratis kunnen volgen, om beter inzicht te krijgen in het omgaan met zware drugs.


REMER-Minas

Sítio Shalom
Op de Sítio Zomaar een verhaal van een jongetje dat Eric heet en dat 8 jaar is. Eric woont nu anderhalf jaar op de boerderij. Door problemen met zijn stiefvader kon hij thuis niet blijven wonen. In het begin kwam zijn moeder hem nog wel opzoeken. Maar van de ene op de andere dag vernamen wij niets meer van haar. Toen we op zoek gingen naar hen bleken zij verhuisd te zijn.

Maanden gingen voorbij, totdat Eric tegen de maatschappelijk werkster zei dat hij misschien wel wist waar één van zijn zussen woonde. Dus, op een zonnige dag, gingen de psychologe, maatschappelijk werkster en de chauffeur met Eric op weg. Nee, de plaatsnaam wist hij niet, maar vanuit zijn oude woning kon hij het wel vinden.

Zo gezegd, zo gedaan. Vanuit zijn oude gemeente werd er uren gereden van de ene uithoek naar de andere. Toen er bijna werd getwijfeld aan de jonge Eric en erover gedacht werd om richting Pequeri te rijden, wist Eric het ineens zeker: ”We rijden goed!”.
En warempel, na nog wat rond te hebben gedraaid, arriveerden zij bij een huis waar de zus van Eric zou wonen. Eric rende erheen en gilde: ” Particia, Patricia”. Nou dat moest wel goed zijn. Eric bonsde op de deur van het huis en wie deed er open? Nee, niet zijn zus, maar een broer die hij nog niet eens kende. Deze vertelde aan Eric dat zijn zus verhuisd was, maar dat hij de boodschap zou doorgeven. Alsof Eric het niet vertrouwde schreef hij een brief aan zijn zus, over heimwee, enz. Onderaan de brief schreef hij het telefoonnummer van de Sítio Shalom en ook dat zij best kon bellen op onze kosten!!!

Weer terug op de Sítio was hij vervuld van hoop, maar toch ook een beetje bang of de boodschap wel over zou komen. Twee dagen later werd Eric op kantoor geroepen: er was telefoon voor hem… ”Patricia”, riep hij rennend naar de telefoon. Hij wist het zeker, het was zijn zus! Met een glimlach van oor tot oor sprak hij met haar. Daarna kreeg iedereen in het kantoor een dikke omhelzing terwijl hij zei: ”Ik heb met MIJN zus gesproken.” Korte tijd later kwam zij naar de Sítio en er volgde een emotionele ontmoeting. Binnenkort gaat hij met de wintervakantie een week naar haar huis, hopend op een permanent verblijf!

Sinds een aantal maanden werken er twee groepsleidsters op een huis. Zij wisselen elkaar af. Vroeger hadden wij één vaste kracht op elk huis en voor 7 dagen per maand een invaller. Dat laatste is natuurlijk veel goedkoper, maar het was altijd erg moeilijk om goede groepsleidsters aan te trekken en door de vele dagen werken achter elkaar sloegen vermoeidheid en passiviteit eerder toe. Bij het aannemen van nieuwe krachten kan onze coördinatrice nu kiezen uit verschillende deelnemers. We merken dat de groepsleidsters meer gemotiveerd zijn en eerder initiatief nemen. Vroeger was er op vergaderingen sprake van pure gehoorzaamheid die niet leidde tot kritiek, debat en nieuwe gedachtes. Tijdens de laatste vergaderingen brengen zij zelf ideeën in om de dagelijkse gang van zaken te verbeteren. Door dit nieuwe systeem zijn zij veel meer actief en gemotiveerd en dit alles komt de kinderen in hun huis ten goede.

Op de Sítio Op 19 mei is in huis 7 een project gestart dat betaald wordt door de HSBC-bank. Er waren 440 gegadigden. 35 projecten werden uitgekozen, waaronder REMER. In dit huis komen iedere dag groepjes kinderen bijeen voor bijlessen en andere leer-activiteiten. Verder is er een computer en er is een bibliotheek. Het werk wordt gedaan door een pedagoge, twee leerkrachten en twee vrijwilligsters. Bij de opening was de directie van de HSBC bank uit Juiz de Fora aanwezig samen met verschillende vertegenwoordigers van gemeentes uit de omgeving. Toen het lint doorgeknipt werd, mochten de kinderen voor het eerst naar binnen. Het was prachtig om hun enthousiaste stemmen te horen. Elke kamer (het zijn er vier) was versierd met mooie muurtekeningen. De kinderen hoeven nu niet meer naar Pequeri, waar wij moesten betalen voor bijlessen.

Er komt steeds meer financiële steun van gemeentes voor de Sítio. Met een ferme handdruk en een grote glimlach wordt een contract ondertekend. Het vervelende is echter dat wij er iedere maand weer keihard voor moeten vechten om het geld ook in handen te krijgen.
Er zijn gemeentes die nu al drie maanden niet betaald hebben, terwijl ze wel geld uitgeven aan feesten en aan het verven van een stoeprand bijvoorbeeld. Eigenlijk is het zo dat wij het geld pas krijgen als zij voor het geld dat overblijft geen andere doelstelling hebben kunnen vinden. Zachtjes wordt soms geopperd dat geld geven aan kinderen op de Sítio geen kiezers oplevert!! Wij blijven doorgaan met steeds weer voor hun deur te staan al kost dat veel tijd en energie.

De gemeente Mar da Espanha (15 kilometer van Pequeri) moet van onze bevriende rechter een doorgangshuis openen voor de probleemjeugd. Zij willen nu huis 8 daarvoor gebruiken en ze zullen dit huis dus ook geheel financieren. Het project houdt in dat hier meer jongeren tussen de 14 en 17 jaar komen wonen, voor wie de kinderbescherming voorlopig nog geen definitief onderdak heeft kunnen vinden. Zij zullen in dit huis maximaal één maand blijven. In dit huis zullen dagelijks 2 groepsleiders werken. Wij hebben al verschillende vergaderingen met de burgemeester, kinderbescherming en rechter gehad en als alles goed gaat, hopen wij in september dit doorgangshuis te openen.

Studentenhuis
Ook in dit huis worden nu bijlessen gegeven door een leerkracht die betaald wordt door de HSBC bank. Het niveau op de privéschool in Juiz de Fora ligt veel hoger dan onze jongeren gewend waren in Pequeri, daarom zijn die extra bijlessen zo belangrijk. Camilla heeft een baan gevonden in een winkelcentrum en maakt de laatste klas op school af. Twee andere jongeren studeren Engels naast de reguliere school.
Renata heeft jaren op de Sítio en in dit huis gewoond. Zij heeft verkering gekregen met een Nederlandse jongen. Zij is al twee keer in Nederland geweest en iedere keer als zij terugkomt helpt zij de groepsleidster met haar werk. De jongeren zijn dan ook erg gek op haar. Renata heeft nu een visum gekregen en zal voor 2 jaar naar Nederland gaan. Zij heeft al een baan als au-pair.

Wij zijn nog steeds in gevecht met de gemeente Juiz de Fora. Deze wil best het eten van het huis betalen als wij ook plaats bieden aan de jeugd van Juiz de Fora. Daar zijn wij best huiverig voor, omdat we denken dat het huis dan dadelijk vol zit met jeugd uit de stad en dan kunnen wij geen nieuwe plaatsen houden voor jongeren van de Sítio zelf. Wij willen de gemeente maximaal twee plaatsen geven in het huis.
Verder kunnen zij kinderen naar de Sítio sturen. Ook in dit huis werken, net als op de Sítio, twee werkers die elkaar iedere week afwisselen.

Op de Sítio Ik wil deze brief weer eindigen door jullie ieder persoonlijk te bedanken voor alles wat jullie voor deze kinderen doen. Het is moeilijk te beschrijven hoe kinderen veranderen, hoe sommigen weer plezier hebben en hoe anderen uit de put proberen te klimmen, hoe sommigen alles doen om te overleven en hoe anderen nu weer veilig kunnen spelen. Er gebeurt veel dank zij jullie die zo trouw zijn.


Ik wil jullie Gods Rijke Zegen toewensen, want zonder Zijn kracht houden wij het niet vol!!


Met zeer vriendelijke groet,
Oetsia, Moises, Janine en Robert Smits